• Banner_Heuvelrug_Schoon.jpg
  • header_klimclinics.jpg
  • IMG_0049.JPG
  • IMG_0789.jpg
  • JNC-2017.JPG
  • Klimmetje-laag.jpg
  • Tour-over-de-Heuvelrug-2e-pinksterdag-2017.jpg
  • TV20opnamen20Omroep20Max201.jpg

 

Ovale tandwielen

Chris Froome won de Tour de France 2016 op een fiets met een ovaal kettingwiel. Zou dit nu echt werken?, vroeg ik mij af. Het blijkt volgens wetenschappers een voordeel op te leveren, indien je een hoge trapfrequentie hanteert. En dat moet je Froome nageven: hij hanteert het koffiemolentje-verzet om een berg te beklimmen en als je dat kunt opbrengen, heb je profijt van een ovaal kettingwiel.

In 1980 kwam Shimano met een zogenaamd revolutionair product, te weten de Biopace. Dit was een voorste tandwiel, dat niet rond, maar eivormig/ovaal van vorm was. Het idee hiervan was om het dode punt / dode moment dat een trapbeweging met zich meebrengt op te vangen. Het systeem was voor Shimano geen succes en in 1992 werd ermee gestopt. Toch zijn er nog steeds enkele wielrenners die een soortgelijk tandwiel gebruiken. Er zijn dus ook nog fabrikanten die dergelijke producten maken. In dit artikel kijken we naar de voordelen van deze tandwielen en waarom ze nog steeds niet massaal doorbreken.

bradleyosymetric

Hoe werkt het?

Het idee van een ellipsvormig tandwiel is gebaseerd op de gedachte dat je alleen kracht met je benen levert op het moment dat je benen een verticale beweging maken. De horizontale beweging levert geen positieve bijdrage aan de snelheid. Deze horizontale beweging moet dus zo kort mogelijk gehouden worden. Dit kun je bewerkstelligen door een ellipsvormig/eivormig voortandwiel te gebruiken. Hiermee heb je in principe twee versnellingen op één tandwiel. Een zware versnelling als de benen verticaal bewegen en een lichtere versnelling als de benen horizontaal bewegen. In een kleine tandwieloverbrenging gebeurt deze horizontale beweging sneller. Een dergelijk tandwiel is daarnaast beter voor knieën. Of bovenstaande theorie helemaal klopt laat ik even in het midden. Er zijn echter ook andere manieren om het dode punt op te vangen. Een daarvan is om de renners te leren een mooie ronde beweging te maken. Volgens sommigen maskeert dit slechts het dode punt. De benen produceren niet overal even veel kracht en veel coaches en fysiologen beweren zelfs dat het optrekken van de pedaal met de benen een verspilling van energie is. De beste beweging, zoals fysiologen tegenwoordig geloven, krijg je als je het gewicht van de voet die omhoogkomt haalt, en zowel boven als beneden een kleine horizontale beweging maakt. En kracht leveren bij de neerwaartse beweging natuurlijk.

Wie maakt ze nog?

Momenteel zijn de twee bekendste fabrikanten van ellipsvormige tandwielen O.Symetric en Rotor. De eerste is afkomstig uit Frankrijk, Rotor is afkomstig uit Spanje.

Het tandwiel

De vorm van het tandwiel wordt eigenlijk bepaald door twee factoren: de eerste is de plek waar de langste as van het ovale tandwiel geplaatst wordt. Deze moet dwars op de crank geplaatst worde . De tweede belangrijke factor is het verschil tussen de zwaarste versnelling en de lichtste versnelling, oftewel de ovaalheid van het tandwiel. Hier kan, afhankelijk van de wensen en kracht van de renner, enige variatie in aangebracht worden. Een O.Symetric 54T versnelling komt overeen met een 58T op het grootste punt en een 50T op het kleinste punt. (dit vergt dus concentratie van de renner vanwege de versnellingen die er in elke trapbeweging aanwezig zijn) Een Rotor 53T ring komt overeen met een 56T op het zwaarste punt en een 51T op het lichtste punt.

Werkt het?

Verschillende onafhankelijke wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat gebruik van ovaalvormige tandwielen wel degelijk een voordeel zijn. De onderzoeken tonen aan dat het geleverde vermogen stijgt terwijl de hoeveelheid opgebouwd melkzuur (verzuring) daalt. Toch lijkt het voordeel voor renners met een zware pedaaltred (grotere versnelling rijden) groter te zijn dan voor renners met een veel hogere cadans.

Fietsica

Dauwe Charles is oud-professor in de toegepaste nucleaire fysica op de Universiteit van Gent en heeft zich na z'n pensioen een zelfverzonnen wetenschap eigen gemaakt: de fietsica. Hij verwijst naar de 'voortreffelijke studie' van Malfait en Storme naar het ovale tandwiel. 'Over het theoretische voordeel van dit tandwiel bestaat nu haast geen twijfel.'

Charles: 'Uit deze studie blijkt dat het ovale blad in het ideale geval, wanneer het tandwiel voldoende ovaliteit heeft, correct georiënteerd is, en bij hoge trapfrequentie (90 omwentelingen per minuut of meer) gebruikt wordt, een dynamisch voordeel van ongeveer 8 Watt oplevert.'

Hij geeft twee voorbeelden, van zowel bergop als een vlakke etappe. Een renner die met 400 Watt een typische col op rijdt in 30 minuten, zal dezelfde col met 408 Watt bijna 1.7 procent sneller rijden en dus 30 seconden winnen. In een vlakke tijdrit aan hoge snelheid zal de snelheidswinst van de orde van 0.5 procent zijn, dus ongeveer 9 seconden.

De interpretaties van de theorie lopen uiteen, zo blijkt uit de woorden van sportarts Kris Vandermieren tegenover het Vlaamse sportprorgramma Sporza. Hij spreekt van een winst van 15 watt bij een rit van 400 watt en een trapfrequentie van 110 omwentelingen. 'Het voordeel stijgt exponentieel bij een steeds hogere trapfrequentie', aldus Vandermieren.

Gesloten circuit

De ingenieurs van fietsonderdelenfabrikant Shimano spreken de woorden van Charles en Vandermieren tegen. 'De trapbeweging is een gesloten circuit waar de power-input gelijk is aan de power-output volgens de wet van de fysica. Er is geen magische formule om extra vermogen te leveren binnen een gesloten circuit', schrijft de Japanse fabrikant in een reactie. 'Volgens onze ingenieurs bestaan er momenteel ook niet de benodigde testsystemen om het mogelijke voordeel dat te halen zou zijn uit 'niet-ronde' kettingbladen te meten.'

Volgens de professor in de 'fietsica' klopt de uitspraak van Shimano over het gesloten circuit theoretisch wel. 'Maar bij gelijke inspanning van de renner en bij gelijke belasting van zijn gewrichten, knie en heup, wordt er met een ovaal tandwiel meer lichaamsenergie omgezet in bewegingsenergie. Wat simpelweg neerkomt op minder verzuring in de benen, waardoor je langer een hoge frequentie kunt rijden. Het heeft dus ook alleen zin bij zeer hoge trapfrquenties, vandaar het lichte verzetje van Froome tijdens bergritten.'

Ruud Kooring

(Informatie o.a. van de website www.fietspraatje.nl )

ovaal kettingblad.2

Snel naar ...

facebook Blijf op de hoogte van het laatste nieuws. 'Like' ons >>

Toeragenda 2018

Zondag 11 maart**
Ontwakingstocht
30-60-75-100-130 km  Info

Maandag 2 april**
Bultentocht (2e Paasdag)
35-45-60-100-135-160 km  Info

Zondag 22 april**
Utrechtse Heuvelrugtocht
30-50-75-100-140 km  Info

Zondag 6 mei*
GPS Rijn- & Lingetocht
30-60-80-110-140 km  Info

Maandag 21 mei**
(2e Pinksterdag)

Tour over de Heuvelrug
30-50-75-110-135 km  Info

Zaterdag 9 juni**
16e Jean Nelissen Classic
(Vianden - Luxemburg)
60-90-125-135-145-165-180-220 km  Info

Zondag 1 juli*
GPS Grebbe Tourtocht
30-50-80-110-140 km  Info

Zondag 5 augustus**
Hel van de Heuvelrug
35-60-80-100-145-180 km  Info

Zondag 2 september*
GPS Gooi- & Vechtstreektocht
35-55-80-110-140 km  Info

Zondag 30 september**
WNF Veluwse Herfsttocht
20-50-75-110-140 km  Info

Zondag 18 november**
ATB-tocht Utrechtse Heuvelrug
35-55-75-85 km  Info

** Gepijlde toertocht (m.u.v. 30 km)
* Niet-gepijlde toertocht obv GPS en/of routebeschrijving

 

 

 

Tochtensponsors 2017

rabobank kl flanderijn gray  rijwielpaleis bilthoven gray care4bikes gray asport gr

Lid van | Samenwerking met

website NTFU  

website Utrechts-Landschap   website staatsbosbeheer

Partners van DTC

website wnf 

velotours gray